یادگیری، تربیت و آموزش مدارس در هزاره سوم

یادگیری، تربیت و آموزش مدارس در هزاره سوم

بررسی تأثیر آموزش‌های ذهن‌آگاهی (Mindfulness) در کاهش استرس شغلی آموزگاران ابتدایی و ارتقاء هوش هیجانی آنان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
معلم / روانشناس بالینی
10.22034/jsetm.2025.528968.1066
چکیده
هدف: پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر آموزش‌های ذهن‌آگاهی بر کاهش استرس شغلی و ارتقاء هوش هیجانی آموزگاران ابتدایی انجام شده است. این تحقیق به دنبال شناسایی رابطه میان آموزش‌های ذهن‌آگاهی و کاهش استرس شغلی، همچنین ارتباط آن با ارتقاء هوش هیجانی در آموزگاران مدارس ابتدایی می‌باشد.

روش کار: این پژوهش از نوع مطالعه مروری است و در آن مقالات و مطالعات مختلفی که به تأثیر آموزش‌های ذهن‌آگاهی بر استرس شغلی و هوش هیجانی آموزگاران پرداخته‌اند، مورد تحلیل و ارزیابی قرار گرفتند. علاوه بر این، یک مطالعه میدانی در شهرستان خانمیرزا، استان چهارمحال و بختیاری، دبستان شهیدصدوقی بردبر، در سال تحصیلی 1403-1404 انجام شد. در این پژوهش از پرسشنامه‌های «استرس شغلی» و «هوش هیجانی» برای جمع‌آوری داده‌ها استفاده گردید.

نتایج: نتایج این پژوهش نشان داد که آموزش‌های ذهن‌آگاهی تأثیر قابل‌توجهی در کاهش استرس شغلی آموزگاران دارد. به‌طور خاص، گروه آزمایش که تحت آموزش‌های ذهن‌آگاهی قرار گرفتند، کاهش معنی‌داری در میزان استرس شغلی و افزایش چشمگیری در هوش هیجانی خود نسبت به گروه کنترل نشان دادند. همچنین، بررسی‌ها نشان داد که آموزش ذهن‌آگاهی می‌تواند موجب بهبود ابعاد مختلف هوش هیجانی از جمله خودآگاهی و خودتنظیمی شود.

نتیجه‌گیری: با توجه به نتایج حاصل از مطالعات مروری و میدانی، می‌توان نتیجه گرفت که آموزش‌های ذهن‌آگاهی به‌طور مؤثر می‌تواند به کاهش استرس شغلی و ارتقاء هوش هیجانی آموزگاران ابتدایی کمک کند. پیشنهاد می‌شود که این نوع مداخلات به‌عنوان بخشی از برنامه‌های آموزشی مدارس ابتدایی گنجانده شود تا سلامت روانی آموزگاران ارتقاء یابد و در نتیجه، کیفیت تدریس نیز بهبود پیدا کند.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Examining the Impact of Mindfulness Training on Reducing Job Stress and Enhancing Emotional Intelligence in Primary School Teachers

نویسنده English

Hadi Habibi
1Teacher/clinical Psychologist
چکیده English

Title: The Impact of Mindfulness Training on Reducing Job Stress and Enhancing Emotional Intelligence in Primary School Teachers

Objective: This study aimed to examine the effects of mindfulness training on reducing job-related stress and enhancing emotional intelligence among primary school teachers. Specifically, it sought to identify the relationship between mindfulness practices and reductions in occupational stress, as well as improvements in emotional intelligence within the context of elementary education.

Method: Employing a mixed-methods approach, the research comprised a comprehensive literature review of existing studies on the influence of mindfulness interventions on teacher stress and emotional intelligence. Additionally, a field study was conducted during the 2024–2025 academic year at Shahid Sadoughi Elementary School in Bardbar, Khanmirza County, Chaharmahal and Bakhtiari Province, Iran. Participants completed standardized questionnaires assessing job stress and emotional intelligence.

Results: Findings indicated that mindfulness training significantly reduced job stress levels and enhanced emotional intelligence among participating teachers. Notably, the experimental group that received mindfulness instruction demonstrated marked improvements in self-awareness and self-regulation compared to the control group.

Conclusion: The study concludes that mindfulness training is an effective intervention for mitigating occupational stress and fostering emotional intelligence in primary school educators. It is recommended that such programs be integrated into professional development curricula to promote teachers' mental well-being and, consequently, improve instructional quality.

کلیدواژه‌ها English

mindfulness training
occupational stress
emotional intelligence
elementary school teachers
mental health
ابراهیمی زاده، م.، و صادقی، م. (1403). تأثیر آموزش ذهن‌آگاهی بر استرس شغلی و هوش هیجانی آموزگاران. نشریه پژوهش‌های روانشناسی، ۲۴(۲)، ۲۵-۴۱.
ترکاشوند، ف.، و کریمی، ن. (1403). آموزش ذهن‌آگاهی و تأثیر آن بر مدیریت استرس در آموزگاران ابتدایی. مجله آموزش و پرورش، ۱۴(۴)، ۴۵-۶۰.
جلالی، الهه، و توکلی، م. (1402). بررسی رابطه بین هوش هیجانی و استرس شغلی در آموزگاران با تأکید بر آموزش ذهن‌آگاهی. فصلنامه تحقیقات روانشناسی، ۱۰(۲)، ۷۰-۸۵.
حسینی، ش.، و فرهادی، ح. (1401). اثرات فعالیت‌های ذهن‌آگاهی بر توسعه هوش هیجانی و استرس شغلی در آموزگاران ابتدایی. مجله روانشناسی تربیتی، ۱۷(۳)، ۹۰-۱۰۳.
دلاوری، س.، و زالی، م. (1400). تأثیر آموزش ذهن‌آگاهی بر کاهش استرس شغلی آموزگاران ابتدایی. مجله تحقیقات تربیتی، ۱۵(۲)، ۱۰۵-۱۲۳.
رحیمی، ف. (1402). بررسی تأثیر آموزش‌های ذهن‌آگاهی بر کاهیش استرس و افزایش هوش هیجانی در معلمان ابتدایی. مجله علوم تربیتی و روانشناسی، ۱۴(۱)، ۱۰۰-۱۱۵.
فتحی، ر.، و عظیمی، س. (1399). نقش آموزش‌های ذهن‌آگاهی در کاهیش استرس شغلی و افزایش هوش هیجانی آموزگاران. فصلنامه اجتماعی، ۱۷(۴)، ۲۲۳-۲۳۵.
میرزایی، ن.، و قادری، م. (1401). بررسی اثرات روش‌های ذهن‌آگاهی بر بهبود کیفیت زندگی شغلی آموزگاران ابتدایی. مجله روانشناسی مدرسه، ۲۱(۳)، ۳۳۸-۳۵۵.
یعقوبی، ع.، و حسینی، ر. (1399). نقش تمرینات ذهن‌آگاهی در افزایش هوش هیجانی و کاهش استرس شغلی آموزگاران. نشریه علوم انسانی، ۲۳(۱)، ۲۲-۴۱.